Türkiye’de doğan her bebeğe, belirti vermeden önce erken tanı konabilecek bazı hastalıklar için ücretsiz tarama testleri yapılır. Erken tanı, bu hastalıkların büyük kısmında kalıcı hasarı önler.
Topuk kanı testi
Bebeğin topuğundan birkaç damla kan alınarak özel bir karta damlatılır. Sağlık Bakanlığı Ulusal Yenidoğan Tarama Programı kapsamında şu hastalıklar taranır:
- Fenilketonüri: Bir proteini sindirememe; özel beslenmeyle zihinsel gelişim geriliği önlenir.
- Konjenital hipotiroidi: Doğuştan tiroid hormonu eksikliği; ilaçla tedavi edilir.
- Biyotinidaz eksikliği: Vitamin takviyesiyle tedavi edilir.
- Kistik fibrozis: Akciğer ve sindirim sistemini etkileyen kalıtsal hastalık.
Test genellikle doğumdan sonraki ilk günlerde, beslenme başladıktan sonra yapılır. Sonuç anormal çıkarsa aile hekiminiz sizi arar ve test tekrarlanır; tekrar testinin çağrılması hastalık olduğu anlamına gelmez.
İşitme taraması
Doğumdan sonra hastanede ya da aile hekiminde ağrısız bir cihazla yapılır. Erken tespit edilen işitme kaybı, dil gelişimini korumak için zamanında desteklenebilir.
Gelişimsel kalça displazisi taraması
Kalça ekleminin gelişimi muayene ve ultrasonla değerlendirilir. Erken yakalandığında çoğu zaman basit yöntemlerle tedavi edilir.
Taramaların sonuçlarını ve tarihlerini bebeğinizin sağlık kayıtlarında takip edin; eksik kalan bir test varsa aile hekiminize sorun.
Sık sorulan sorular
Topuk kanı ne zaman alınır?
Genellikle doğumdan sonraki ilk günlerde, bebek beslenmeye başladıktan sonra alınır.
Topuk kanı tekrar istenirse hastalık var mı demektir?
Hayır. Tekrar test çoğu zaman yetersiz örnek ya da sınırda değer nedeniyle istenir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Endişe duyduğunuz her durumda doktorunuza danışın; acil durumlarda 112'yi arayın.
Kaynaklar: T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Ulusal Yenidoğan Tarama Programı; Yenidoğan İşitme Taraması Programı.